Od wyceny sierpień 2025 posługujemy się nowym indeksem – Indeks Zautomatyzowanego Udoju (w skrócie IZU).
Indeks został wprowadzony przez Związek Hodowców ANAFI Italy w celu właściwej identyfikacji buhajów, które przekazują swoim córkom cechy ułatwiające dojenie w zautomatyzowanych systemach, poprzez preferowanie krów:
• łatwych w podłączaniu do urządzenia udojowego,
• z odpowiednim rozstawem i długością strzyków,
• o szybkim tempie oddawania mleka,
• o zdrowym wymieniu, czyli niskiej liczbie komórek somatycznych,
• poruszających się sprawnie i bez problemów.
Indeks ten ma średnią wartość 100 i odchylenie standardowe 5, jak wszystkie indeksy funkcjonalne.
Wzór na IZU = 0,25 × pozycja strzyków tylnych
+ 0,20 × długość strzyków przednich
+ 0,20 × szybkość oddawania mleka
+ 0,15 × SCS (liczba komórek somatycznych)
+ 0,15 × lokomocja
+ 0,05 × ICM (indeks wymienia)
System korekt
Dla 4 z 6 cech stosowane są silne korekty, po to aby zapobiec sytuacjom, w których buhaj osiąga średni wynik IZU dzięki dobrym wynikom w 5 cechach, ale ma bardzo zły wynik w jednej z kluczowych cech (np. wynik -3 dla długości strzyków).
System korekty zapewnia, że żadna z kluczowych cech nie zostanie pominięta, co sprzyja lepszemu dopasowaniu potomstwa do automatycznych technologii udojowych.
Zasady korygowania kluczowych cech:
1. Pozycja strzyków tylnych (korekta za zbyt szerokie rozstawienie):
• Korekta łagodna: przy indeksie > +2 odchylenia standardowe (czyli >110)
• Korekta silna: przy indeksie > +3 odchylenia standardowe (czyli >115)
2. Długość strzyków przednich (korekta za zbyt krótkie strzyki):
• Korekta łagodna: przy indeksie < -2 odchylenia standardowe (czyli <90)
• Korekta silna: przy indeksie < -3 odchylenia standardowe (czyli <85)
3. Lokomocja:
• Korekta: przy indeksie < średniej (czyli <100)
4. Szybkość oddawania mleka:
• Korekta łagodna: przy indeksie < 95
• Korekta silna: przy indeksie < 90
Uwaga: Dla SCS i ICM nie są przewidziane bezpośrednie korekty w tym schemacie.
……………………………………………………………………………………………….
PRZYKŁAD
Wyliczenie IZU wartości cech buhaja (wszystko w skali z średnią 100 i odchyleniem 5):
Cecha Wartość Waga Uwagi dot. korekt
Pozycja strzyków tylnych 112 0,25 >110 → korekta
Długość strzyków przednich 88 0,20 <90 → korekta
Szybkość oddawania mleka 92 0,20 <95 → korekta
SCS (komórki somatyczne) 102 0,15 brak korekty
Lokomocja 98 0,15 <100 → korekta
ICM (indeks wymienia) 100 0,05 brak korekty
________________________________________
Krok 1: Obliczenie wartości IZU (bez korekty)
IMA= (112×0,25) + (88×0,20) + (92×0,20) + (102×0,15) + (98×0,15) + (100×0,05) IMA=28,00+17,60+18,40+15,30+14,70+5,00=99,00
________________________________________
Krok 2: Zastosowanie korekt
1. Pozycja strzyków tylnych = 112
– przekracza 110 → korekta -2
2. Długość strzyków przednich = 88
– poniżej 90 → korekta -1,5
3. Szybkość oddawania mleka = 92
– poniżej 95 → korekta -2
4. Lokomocja = 98
– poniżej 100 → korekta -1
________________________________________
Krok 3: Ostateczny wynik IZU z korektami
IZU = 99,00−(2,0+1,5+2,0+1,0) = 92,5
________________________________________
Wynik końcowy: IZU = 92,5
WNIOSEK: wynik ten wskazuje, że mimo dobrego SCS i ICM oraz dość dobrego wyniku bazowego (99), końcowy indeks jest znacznie obniżony przez krytyczne braki w długości strzyków, położeniu strzyków i szybkości udoju. W rezultacie wynik ten czyni tego buhaja mniej odpowiednim do systemów zautomatyzowanego doju.